Ferrytyna a wypadanie włosów u kobiet: jaki poziom ma znaczenie?

Więcej włosów na szczotce, w odpływie prysznica, cieńszy kucyk. Jeśli do tego jesteś zmęczona, a badania „wyszły dobrze”, warto sprawdzić ferrytynę. Wyjaśniamy, jak żelazo wpływa na włosy, co naprawdę mówią badania i jakiego poziomu ferrytyny szukać.

Dlaczego włosy potrzebują żelaza?

Komórki w cebulce włosa należą do najszybciej dzielących się komórek w organizmie. Do podziału potrzebują żelaza: jest niezbędne m.in. do syntezy DNA i produkcji energii w komórce.^[1]

Gdy żelaza zaczyna brakować, organizm ustala priorytety. Najpierw zaopatruje serce, mózg i mięśnie. Włosy nie są niezbędne do przeżycia, więc tracą jako jedne z pierwszych. Dlatego wypadanie może pojawić się, zanim w morfologii zobaczysz anemię.

Łysienie telogenowe: najczęstszy typ wypadania przy niedoborze

Każdy włos przechodzi cykl: wzrost (anagen), przejście i odpoczynek (telogen), po którym wypada. Przy niedoborze żelaza, stresie, chorobie czy po porodzie więcej mieszków przedwcześnie przechodzi w fazę odpoczynku. Efekt to łysienie telogenowe: rozlane przerzedzenie na całej głowie, zwykle widoczne 2–3 miesiące po czynniku wywołującym.

Utrata do ok. 100 włosów dziennie jest normalna. Liczy się zmiana: jeśli wyraźnie wypada więcej niż zwykle, to sygnał, by poszukać przyczyny.

Łysienie androgenowe (dziedziczne, związane z hormonami) to inny problem. Żelazo nie jest jego przyczyną.

Co mówią badania o ferrytynie i włosach?

Największa analiza z 2022 roku objęła 36 badań i ponad 10 tys. osób. Kobiety z niebliznowaciejącym wypadaniem włosów miały średnio o ok. 18,5 ng/ml niższą ferrytynę niż kobiety bez tego problemu.^[2] Podobny związek opisały wcześniejsze badania.^[3]

Uczciwie trzeba dodać: nie wszystkie badania to potwierdzają, a większość pokazuje związek, a nie dowód przyczyny.^[4] Te same czynniki, które obniżają ferrytynę (obfite miesiączki, diety, poród), same w sobie mogą nasilać wypadanie. Wniosek jest więc taki: niska ferrytyna to częsta i łatwa do sprawdzenia przyczyna rozlanego wypadania włosów, ale nie jedyna.

Jaki poziom ferrytyny jest potrzebny dla włosów?

Nie ma jednej oficjalnej „normy dla włosów”. Są różne progi, z których każdy oznacza coś innego:

Wartość ok. 70 ng/ml zaproponował dermatolog D. H. Rushton. Uzasadnienie: powyżej tego poziomu można z dużą pewnością wykluczyć wyczerpane zapasy żelaza.^[5] To rekomendacja eksperta, a nie granica, powyżej której włosy na pewno przestaną wypadać.

Inne przyczyny wypadania włosów, które warto sprawdzić

• choroby tarczycy (TSH),
• niski poziom witaminy D, cynku lub witaminy B12,
• zmiany hormonalne, np. po porodzie, po odstawieniu antykoncepcji, w okresie menopauzy,
• silny stres lub przebyta choroba z gorączką,
• zbyt mało białka w diecie, restrykcyjne diety.

Dobry zestaw badań na start to: ferrytyna, morfologia, CRP, TSH i witamina D.

Ile trwa, zanim włosy zareagują?

Włosy rosną wolno, więc trzeba uzbroić się w cierpliwość:

• po kilku tygodniach może poprawić się energia,
• po 8–12 tygodniach zwykle widać wzrost ferrytyny w badaniu,^[6]
• po kilku miesiącach wypadanie może się zmniejszać, a nowe włosy pojawiają się później.

Nie ma badań kontrolowanych, które dowodziłyby, że suplementacja żelaza przywraca porost włosów. Najlepiej udokumentowany jest sens uzupełniania żelaza wtedy, gdy niedobór rzeczywiście występuje.^[4]

Co możesz zrobić już teraz?

1. Zrób badanie ferrytyny (z morfologią i CRP), najlepiej poza infekcją.
2. Porównaj wynik z progami z tabeli, a nie tylko z normą laboratorium.
3. Przy niskiej ferrytynie omów z lekarzem przyczynę i suplementację.
4. Wybierz formę żelaza, którą będziesz w stanie przyjmować przez kilka miesięcy.
5. Powtórz badanie po 8–12 tygodniach.

Najczęstsze pytania

Źródła

1. Trost LB, Bergfeld WF, Calogeras E. The diagnosis and treatment of iron deficiency and its potential relationship to hair loss. J Am Acad Dermatol. 2006;54(5):824–844. PubMed
2. Treister-Goltzman Y, Yarza S, Peleg R. Iron deficiency and nonscarring alopecia in women: systematic review and meta-analysis. Skin Appendage Disord. 2022;8(2):83–92. doi.org
3. Kantor J. i in. Decreased serum ferritin is associated with alopecia in women. J Invest Dermatol. 2003;121(5):985–988. PubMed
4. Olsen EA. i in. Iron deficiency in female pattern hair loss, chronic telogen effluvium, and control groups. J Am Acad Dermatol. 2010;63(6):991–999. PubMed
5. Rushton DH. Nutritional factors and hair loss. Clin Exp Dermatol. 2002;27(5):396–404. PubMed
6. Iolascon A. i in. Recommendations for diagnosis, treatment and prevention of iron deficiency and iron deficiency anaemia. HemaSphere (EHA). 2024;8(7):e108. doi.org