Badania na wypadanie włosów: jakie zrobić i co pokazują

Co rano znajdujesz włosy na poduszce, szczotka szybko się zapełnia, a lekarz proponuje: „Zróbmy jakieś badania”. Tylko jakie? Na skierowaniu mogą się znaleźć dwie pozycje albo dwadzieścia, a często wraca się do domu z wynikiem pełnym gwiazdek albo z „wszystko w porządku”, które nie tłumaczy, dlaczego włosy dalej wypadają. A wieczorem wpisujesz w telefon: badania na wypadanie włosów.

Tu znajdziesz badania, które mają sens u kobiety, wyjaśnienie, po co się je robi, co może pokazać każdy wynik i jak przygotować się do pobrania krwi, żeby wyniki były wiarygodne. Jeśli najpierw chcesz zrozumieć, z jakim rodzajem wypadania masz do czynienia, zacznij od przeglądu przyczyn wypadania włosów u kobiet.

Badania na wypadanie włosów: jakie zrobić?

U kobiety z rozlanym wypadaniem włosów podstawowe badania to morfologia, ferrytyna, CRP i TSH. W zależności od diety, objawów i historii lekarz może dodać witaminę D, witaminę B12, kwas foliowy, cynk, wysycenie transferyny, a przy oznakach nadmiaru androgenów testosteron i inne hormony.^[1][5]

Nie istnieje jeden oficjalny „panel na włosy”, taki sam dla wszystkich. Badania dobiera się, zaczynając od trzech pytań: jak wypadają włosy (równomiernie czy głównie na przedziałku), od kiedy i co działo się w poprzednich miesiącach. Tabela pomoże Ci zrozumieć logikę każdej pozycji.

Zakresy referencyjne różnią się między laboratoriami. Zawsze obowiązuje ten wydrukowany na Twoim wyniku, ale przy ferrytynie warto spojrzeć także na progi z wytycznych, o których piszemy niżej.

Dlaczego ferrytyna to najważniejsze badanie przy wypadaniu włosów?

Bo mierzy zapasy żelaza, które pustoszeją wiele miesięcy przed spadkiem hemoglobiny. Metaanaliza z 2022 roku obejmująca 36 badań i ponad 10 000 osób wykazała, że kobiety z niebliznowaciejącym wypadaniem włosów mają średnio niższą ferrytynę niż pozostałe. To związek, a nie dowód, że żelazo jest zawsze przyczyną.^[3]

Najtrudniejsze jest czytanie wyniku. Wyobraź sobie taki wiersz: Ferrytyna 18 ng/ml (zakres 13–150). Bez gwiazdki, więc „w normie”. A jednak według EHA ferrytyna poniżej 30 ng/ml oznacza niedobór żelaza, niezależnie od hemoglobiny.^[1] Wiele laboratoriów ustawia dolną granicę w okolicy 12–15 ng/ml, bo to punkt, w którym zapasy są wyczerpane, a nie ten, w którym zaczyna ich brakować.^[2]

Progi proponowane dla kobiet, którym wypadają włosy, i ich znaczenie szczegółowo omawiamy w artykule ferrytyna a wypadanie włosów.

Wskazówka: zawsze proś o CRP razem z ferrytyną. W czasie infekcji lub stanu zapalnego ferrytyna rośnie i może ukryć niedobór. Jeśli w ostatnich tygodniach miałaś gorączkę lub grypę, poczekaj, aż wyzdrowiejesz, zanim oddasz krew.

Jaki niedobór powoduje wypadanie włosów?

Z rozlanym wypadaniem włosów u kobiet najbardziej wiąże się niedobór żelaza, mierzony ferrytyną. Dalej, przy słabszych dowodach, są cynk i witamina D, rzadziej B12, kwas foliowy oraz zbyt mała ilość białka lub kalorii. Żaden niedobór nie wyjaśnia natomiast łysienia androgenowego, które ma podłoże genetyczne i hormonalne.^[5]

• Żelazo: rozlane wypadanie na całej głowie, często razem ze zmęczeniem, obfitymi miesiączkami lub dietą z małą ilością mięsa.
• Cynk: rozlane wypadanie przy prawdziwych niedoborach, które są rzadkie i zwykle związane z bardzo restrykcyjnymi dietami lub problemami z wchłanianiem.
• Witamina D: niskie wyniki są częste u kobiet, którym wypadają włosy, ale też u bardzo wielu kobiet bez tego problemu. Wyrównuje się ją dla ogólnego zdrowia, bez oczekiwania bezpośredniego efektu na włosy.
• B12 i kwas foliowy: do sprawdzenia zwłaszcza, jeśli jesteś wegetarianką lub weganką, długo przyjmujesz leki osłonowe na żołądek albo morfologia pokazuje duże krwinki czerwone.
• Białko i kalorie: drastyczna dieta może wywołać rozlane wypadanie, które widać 2–3 miesiące później.^[4]

Działa to też w drugą stronę: nadmiar selenu lub witaminy A, zwykle z suplementów w dużych dawkach, sam może powodować wypadanie włosów.^[5] Dlatego zanim kupisz suplement na włosy, warto spojrzeć na swoje wyniki.

Co oznacza, gdy wszystkie wyniki są w normie?

Prawidłowe wyniki to dobra wiadomość, a nie przeoczona diagnoza. Często oznaczają, że wypadanie to łysienie telogenowe wywołane zdarzeniem sprzed 2–3 miesięcy, takim jak gorączka, poród, dieta czy silny stres, które zwykle mija samo. Albo że chodzi o łysienie androgenowe, które powinien ocenić dermatolog.^[4]

Rozlane i nagłe wypadanie

Jeśli tracisz dużo włosów równomiernie, a zaczęło się dość wyraźnie, przypomnij sobie ostatnie trzy miesiące. Ostre łysienie telogenowe trwa zwykle krócej niż sześć miesięcy, a włosy odrastają, gdy czynnik wywołujący minie.^[4] Jak je rozpoznać i ile trwa, opisujemy w artykule o telogenowym wypadaniu włosów.

Powolne przerzedzanie na szczycie głowy

Jeśli przedziałek powoli się poszerza, kucyk od lat jest cieńszy, a w rodzinie są podobne przypadki, obraz nasuwa myśl o łysieniu androgenowym u kobiet. Badania służą tu głównie do wykluczenia innych przyczyn, które mogą się nakładać, takich jak niska ferrytyna czy problem z tarczycą. Rozpoznanie stawia dermatolog, często na podstawie trichoskopii, czyli oglądania skóry głowy w powiększeniu.

Badania zrobione w złym momencie

Jest też trzecia, mniej oczywista sytuacja: „prawidłowe” wyniki zrobione w czasie przeziębienia, przy wysokim CRP, albo już po rozpoczęciu suplementu. Wtedy warto rozważyć ich powtórzenie we właściwych warunkach, zawsze w porozumieniu z lekarzem.

Jak przygotować się do badań na wypadanie włosów?

Oddaj krew rano, na czczo, jeśli laboratorium tego wymaga, z dala od gorączki czy grypy i zanim zaczniesz „na próbę” brać żelazo albo witaminy. Jeśli przyjmujesz suplementy z biotyną, powiedz o tym lekarzowi: w dużych dawkach biotyna może zafałszować niektóre badania laboratoryjne, w tym badania tarczycy.^[6]

• Suplementy: wiele produktów na włosy i paznokcie zawiera biotynę w dawkach dużo wyższych niż zapotrzebowanie. Zapytaj w laboratorium, na ile dni przed badaniem ją odstawić.
• Infekcje: jeśli w ostatnich dwóch lub trzech tygodniach miałaś gorączkę, ferrytyna i CRP mogą nie oddawać rzeczywistego stanu.
• Żelazo już rozpoczęte: jeśli niedawno zaczęłaś suplement żelaza, wynik nie pokaże już, od czego zaczynałaś. Lepiej zrobić badania wcześniej.
• Stare wyniki: zabierz wszystkie. Informacja, że ferrytyna dwa lata temu wynosiła 45, a teraz 15, mówi znacznie więcej niż pojedyncza wartość.

Co robić, gdy ferrytyna jest niska?

Lekarz najpierw szuka przyczyny, na przykład obfitych miesiączek, diety ubogiej w żelazo, problemów z wchłanianiem albo oddawania krwi, a potem decyduje, jak odbudować zapasy: dietą i często suplementacją żelaza, z kontrolą wyniku po 8–12 tygodniach.^[1]

Włosy potrzebują czasu. Wypadanie typu telogenowego może się poprawiać w kolejnych miesiącach po usunięciu przyczyny, ale nie ma konkretnej daty ani gwarancji. Pełny plan z realnym czasem znajdziesz w artykule jak podnieść ferrytynę. Jeśli miesiączki są obfite, porozmawiaj też z ginekologiem.

Jeśli lekarz zaleci suplement, forma, którą jesteś w stanie przyjmować codziennie bez dolegliwości żołądkowych, liczy się bardziej niż dawka na papierze: żelazo odstawione po trzech tygodniach nikomu nie pomoże.

Żelazo pomaga w prawidłowym wytwarzaniu czerwonych krwinek i hemoglobiny oraz w zmniejszeniu uczucia zmęczenia. Nie ma dopuszczonego oświadczenia dotyczącego włosów, więc żaden suplement żelaza nie może Ci obiecać zatrzymania wypadania. Jeśli jesteś w ciąży, karmisz piersią, przyjmujesz leki albo masz wysoką ferrytynę, porozmawiaj z lekarzem, zanim zaczniesz.

Co zabrać na wizytę w sprawie wypadania włosów?

Zabierz wcześniejsze wyniki, listę leków i suplementów, daty miesiączek i krótką oś czasu: kiedy zaczęło się wypadanie i co działo się w trzech miesiącach przed nim. Wystarczy dziesięć minut przygotowania, żeby wizyta była dużo bardziej owocna.

1. Od kiedy tracisz więcej włosów i czy wypadanie jest rozlane, czy skupione na przedziałku.
2. Wydarzenia z 2–3 miesięcy wcześniej: gorączka, poród, zabiegi, diety, odstawienie tabletek antykoncepcyjnych, żałoba lub okresy silnego stresu.
3. Jak wygląda miesiączka: długość, liczba podpasek w najobfitsze dni, skrzepy.
4. Co jesz w typowym tygodniu, zwłaszcza mięso, ryby i strączki.
5. Leki i suplementy, także te z biotyną.
6. Przypadki przerzedzenia włosów w rodzinie, ze strony mamy lub taty.
7. Zdjęcia przedziałka robione w tym samym miejscu i przy tym samym świetle, jeśli je masz.

W naszym bezpłatnym, 20-stronicowym przewodniku o ferrytynie znajdziesz tabelę do zapisywania wyników w czasie i pytania do lekarza.

Kiedy iść do dermatologa?

• gdy wypadanie trwa dłużej niż sześć miesięcy,
• gdy widzisz okrągłe łyse placki, zaczerwienienie, silny świąd, ból lub łuszczenie skóry głowy,
• gdy przedziałek się poszerza albo kucyk z roku na rok jest cieńszy,
• gdy wyniki są prawidłowe, a wypadanie się nie zmniejsza,
• gdy razem z wypadaniem masz trądzik, nadmierne owłosienie lub nieregularne miesiączki.

Najczęstsze pytania

Źródła

1. Iolascon A. et al. Recommendations for diagnosis, treatment and prevention of iron deficiency and iron deficiency anaemia. HemaSphere (EHA). 2024;8(7):e108. doi.org
2. WHO. Guideline on use of ferritin concentrations to assess iron status in individuals and populations. Geneva, 2020. who.int
3. Treister-Goltzman Y., Yarza S., Peleg R. Iron deficiency and nonscarring alopecia in women: systematic review and meta-analysis. Skin Appendage Disord. 2022;8(2):83–92. doi.org
4. Malkud S. Telogen effluvium: a review. J Clin Diagn Res. 2015;9(9):WE01–WE03. doi.org
5. Almohanna HM., Ahmed AA., Tsatalis JP., Tosti A. The role of vitamins and minerals in hair loss: a review. Dermatol Ther (Heidelb). 2019;9(1):51–70. doi.org
6. Li D. et al. Association of biotin ingestion with performance of hormone and nonhormone assays in healthy adults. JAMA. 2017;318(12):1150–1160. doi.org