Siwe włosy: przyczyny u młodych, niedobory i co realnie pomaga

Masz 28 lat i w świetle łazienkowej lampy widzisz kolejny. A potem jeszcze jeden, akurat na przedziałku. Zastanawiasz się, czy to normalne, czy to przez stres z ostatniego roku, a może czegoś Ci brakuje. Siwe włosy i ich przyczyny są prostsze, niż sugerują media społecznościowe: w większości przypadków decyduje DNA, ale jest kilka czynników, które warto sprawdzić.

W tym artykule dowiesz się, co dzieje się z włosem, gdy traci kolor, kiedy mówi się o przedwczesnym siwieniu, co mówią badania o witaminach, żelazie i stresie, o jakie badania poprosić i czego realnie można się spodziewać.

Dlaczego włosy siwieją?

Włosy siwieją, gdy melanocyty w mieszku włosowym przestają wytwarzać melaninę, czyli barwnik nadający kolor. Z czasem komórki macierzyste, które odnawiają melanocyty, się wyczerpują i nowy włos rośnie bez barwnika. Sam włos nie „blaknie”: od początku wyrasta biały.^[1]

Kolor, który widzisz jako „siwy”, to w rzeczywistości mieszanka włosów z barwnikiem i włosów białych. Każdy mieszek ma swój rytm, dlatego siwienie postępuje pasmami i miejscami, a nie wszędzie naraz.

W jakim wieku siwe włosy uznaje się za przedwczesne?

O przedwczesnym siwieniu (łac. canities praecox) mówi się, gdy siwe włosy pojawiają się przed 20. rokiem życia u osób pochodzenia europejskiego, przed 25. u osób pochodzenia azjatyckiego i przed 30. u osób pochodzenia afrykańskiego. Po tym wieku pojedyncze siwe włosy są czymś normalnym.^[1]

Polka w wieku 32 lat z kilkoma siwymi pasmami nie mieści się więc w medycznej definicji przedwczesnego siwienia, nawet jeśli jej samej wydaje się, że to za wcześnie. Siedemnastolatka z wieloma siwymi włosami już tak i warto, żeby porozmawiała o tym z lekarzem.

Siwe włosy u młodych: czy to wina genów?

W większości przypadków tak. Obciążenie rodzinne to najsilniejszy czynnik: jeśli mama lub tata wcześnie posiwieli, prawdopodobieństwo, że Ciebie też to spotka, jest duże. Przedwczesne siwienie może występować samodzielnie, u zupełnie zdrowych osób, i przechodzić z pokolenia na pokolenie.^[1]

Zadaj w rodzinie jedno pytanie: w jakim wieku Twoi rodzice i dziadkowie zobaczyli pierwsze siwe włosy? Często ta odpowiedź powie Ci więcej niż jakikolwiek suplement.

Niedobór jakich witamin może powodować siwe włosy?

Z przedwczesnym siwieniem najczęściej wiąże się niedobór witaminy B12. Opisywano też związki z ciężkimi niedoborami żelaza, miedzi i białka oraz z niskim poziomem witaminy D, ale wyniki są często sprzeczne, a badania małe.^[1][2]

Indyjskie badanie u 71 osób z siwymi włosami przed 25. rokiem życia wykazało znacznie niższe stężenia B12 niż w populacji ogólnej, natomiast ferrytyna nie okazała się powiązana.^[2] To dobry przykład tego, jak cząstkowe są wciąż dane: małe badania, różne populacje, brak dowodu, że sam niedobór „powoduje” siwienie u każdej osoby.

B12 zasługuje na uwagę z praktycznego powodu: jej niedobór daje też zmęczenie, mrowienie i anemię, a częściej występuje u osób na diecie wegańskiej lub od lat przyjmujących leki na nadkwasotę albo metforminę. Jeśli jesz mało mięsa, przeczytaj też artykuł o żelazie w diecie wegańskiej, gdzie piszemy również o B12.

Czy od stresu siwieją włosy?

Stres prawdopodobnie może się do tego przyczyniać, ale najmocniejsze dowody pochodzą z badań na zwierzętach. W 2020 roku badanie na myszach pokazało, że silny stres aktywuje nerwy współczulne i może szybko wyczerpać komórki macierzyste barwnika. U myszy ta szkoda była trwała.^[3]

U ludzi danych jest niewiele. Badanie z 2021 roku analizowało pojedyncze włosy kilku osób, mierząc barwnik wzdłuż łodygi włosa. W niektórych włosach kolor częściowo powrócił, a w jednym przypadku zbiegło się to ze spokojniejszym okresem w życiu.^[4] To ciekawy wynik, ale dotyczy pojedynczych włosów blisko „progu” siwienia, a nie całej fryzury, która znów ciemnieje. Mniej stresu wychodzi na zdrowie, ale nie jest sposobem na odzyskanie koloru.

Nagłe siwienie: co może być przyczyną?

Włosy nie siwieją w jedną noc: włos, który już wyrósł, nie traci barwnika. Gdy wydaje się, że stało się to nagle, często chodzi o łysienie plackowate, przy którym wypadają głównie włosy z barwnikiem, a siwe stają się bardziej widoczne. Wtedy potrzebny jest dermatolog.^[1]

Inne sygnały, które warto skonsultować, to placki siwych włosów na skórze, która też jest jaśniejsza, co może sugerować bielactwo, oraz siwe włosy razem ze zmęczeniem, kołataniem serca, przybieraniem lub utratą masy ciała, co może wskazywać na problem z tarczycą.

Czy siwe włosy mogą odzyskać naturalny kolor?

Jeśli siwienie jest genetyczne lub związane z wiekiem, zwykle jest trwałe. W niektórych opisanych przypadkach niedoborów (na przykład B12, miedzi czy białka) barwnik wrócił po usunięciu przyczyny, ale nie dzieje się tak zawsze i nie da się tego przewidzieć.^[1]

Mówimy wprost: żaden suplement, nawet z witaminami czy minerałami, nie może obiecać przywrócenia koloru siwym włosom. W UE miedź ma dopuszczone oświadczenie „pomaga w prawidłowej pigmentacji włosów”, ale to nie znaczy, że większa dawka przywróci kolor komuś, kto posiwiał z przyczyn genetycznych. Uważaj na produkty, które obiecują co innego.

Wskazówka: co 3 miesiące zrób zdjęcie skroni i przedziałka przy tym samym świetle. Pomoże Ci to ocenić, czy siwienie przyspiesza, co jest przydatną informacją dla lekarza, i oszczędzi minut liczenia przed lustrem.

O jakie badania poprosić lekarza przy przedwczesnym siwieniu?

Jeśli siwe włosy pojawiają się bardzo wcześnie albo razem z innymi objawami, możesz poprosić lekarza o morfologię, witaminę B12, foliany, ferrytynę, TSH z przeciwciałami tarczycowymi i witaminę D. To podstawowe badania, które wykluczają najczęstsze przyczyny, na które da się wpłynąć.

1. Morfologia: żeby sprawdzić, czy jest anemia.
2. Witamina B12 i foliany: zwłaszcza jeśli jesz mało mięsa albo masz mrowienia.
3. Ferrytyna: zapasy żelaza, przydatna także, gdy ciągle jesteś zmęczona albo tracisz włosy.
4. TSH i przeciwciała tarczycowe (anty-TPO): żeby wykluczyć chorobę tarczycy.
5. Witamina D: często bywa niska, zwłaszcza zimą.
6. Badania w kierunku celiakii: jeśli masz też wzdęcia, biegunki lub powracające niedobory.

Jeśli ferrytyna okaże się niska, żelazo omawia się z lekarzem ze względu na zmęczenie i ogólne zdrowie, a nie jako sposób na siwe włosy. Jak rozumieć ten wynik, wyjaśniamy w artykule o niskiej ferrytynie.

Jak dbać o siwe włosy?

Siwe włosy bywają bardziej suche i szorstkie, a od słońca czy smogu mogą żółknąć. Delikatne mycie, odżywka nawilżająca, ochrona przed słońcem i, jeśli chcesz, fioletowy szampon raz w tygodniu pomagają zachować ich blask.

• Nie wyrywaj ich. Nie wyrosną w ich miejsce kolejne, ale częste wyrywanie może uszkodzić mieszek włosowy.
• Chroń je przed słońcem. Kapelusz lub kosmetyki z filtrem, żeby uniknąć żółknięcia.
• Delikatna koloryzacja. Jeśli je farbujesz, tonery bez amoniaku albo henna są łagodniejsze dla skóry głowy. Zawsze rób próbę uczuleniową 48 godzin wcześniej.
• Przemyślane cięcie i kolor. Rozjaśnienia albo pasemka łagodzą kontrast między ciemnymi a siwymi włosami i wydłużają czas między farbowaniami.
• Rzuć palenie. To jeden z niewielu czynników związanych z siwieniem, które zależą od Ciebie.

Kiedy iść do lekarza lub dermatologa?

• gdy siwe włosy pojawiają się przed 20. rokiem życia albo bardzo przybywa ich w ciągu kilku miesięcy,
• gdy razem z siwieniem wypada dużo włosów lub pojawiają się placki bez włosów,
• gdy widzisz jaśniejsze plamy także na skórze,
• gdy masz zmęczenie, mrowienie dłoni lub stóp, kołatanie serca albo zmiany masy ciała,
• zanim zaczniesz suplementy, jeśli jesteś w ciąży, karmisz piersią lub stale przyjmujesz leki.

Najczęściej zadawane pytania

Źródła

1. Pandhi D, Khanna D. Premature graying of hair. Indian J Dermatol Venereol Leprol. 2013;79(5):641–653. doi.org
2. Sonthalia S, Priya A, Tobin DJ. Demographic characteristics and association of serum vitamin B12, ferritin and thyroid function with premature canities in Indian patients from an urban skin clinic of North India: a retrospective analysis of 71 cases. Indian J Dermatol. 2017;62(3):304–308. doi.org
3. Zhang B, Ma S, Rachmin I. et al. Hyperactivation of sympathetic nerves drives depletion of melanocyte stem cells. Nature. 2020;577(7792):676–681. doi.org
4. Rosenberg AM, Rausser S, Ren J. et al. Quantitative mapping of human hair greying and reversal in relation to life stress. eLife. 2021;10:e67437. doi.org