Wypadanie włosów w menopauzie: przyczyny, badania, co pomaga

Zauważasz, że kucyk jest cieńszy, że przedziałek bardziej prześwituje w łazienkowym świetle, że na poduszce zostaje więcej włosów niż kiedyś. Masz 48 lat, miesiączki stały się nieprzewidywalne i zastanawiasz się, czy to wszystko wina menopauzy.

Wypadanie włosów w menopauzie jest częste, ale rzadko ma jedną przyczynę. Poniżej przeczytasz, co zmienia się w hormonach i jak odróżnić powolne przerzedzanie od nagłego wypadania. Potem badania, o które warto poprosić, możliwości, jakie ma dermatolog, i bez owijania w bawełnę: co suplementy mogą, a czego nie mogą zrobić.

Dlaczego w menopauzie wypadają włosy?

W menopauzie poziom estrogenów spada, a androgenów maleje wolniej. W mieszkach z predyspozycją ta nierównowaga skraca fazę wzrostu i z każdym cyklem włosy stają się cieńsze i krótsze. Mówi się wtedy o łysieniu androgenowym u kobiet, po angielsku female pattern hair loss.^[1]

Estrogeny w pewnym sensie „wydłużają” życie włosa: widać to w ciąży, gdy fryzura wydaje się gęstsza. Gdy ich poziom spada, mieszek dłużej odpoczywa, a włos, który odrasta, jest cieńszy. To nie dzieje się nagle: zwykle mijają lata, zanim różnica staje się wyraźna.

Genetyka waży tu bardzo dużo. Nie każda kobieta w menopauzie traci gęstość, a ta, której mama lub babcia miały cienkie włosy na czubku głowy, z większym prawdopodobieństwem to zauważy.

Perimenopauza: dlaczego wypadanie może zacząć się przed ostatnią miesiączką?

Perimenopauza może trwać kilka lat przed ostatnią miesiączką. W tym czasie hormony mocno się wahają, a cykle bywają krótsze, dłuższe albo obfitsze. Właśnie obfite miesiączki to częsta przyczyna niskich zapasów żelaza, które z kolei wiążą się z rozlanym wypadaniem włosów.^[2][5]

Każdy mililitr krwi miesiączkowej zawiera około 0,5 mg żelaza. Jeśli przez wiele miesięcy krwawienie jest obfitsze niż zwykle, zapasy topnieją po cichu, nawet gdy morfologia wciąż jest w normie. Jeśli rozpoznajesz u siebie tę sytuację, przeczytaj też nasz przewodnik o obfitych miesiączkach i żelazie.

Do tego dochodzą sen przerywany uderzeniami gorąca, stres i czasem diety na przybierające kilogramy: wszystko to może sprzyjać wypadaniu typu telogenowego.

Przerzedzenie czy nagłe wypadanie? Dwie najczęstsze postacie

Po 45. roku życia najczęstsze są dwie sytuacje: łysienie androgenowe, powolne i zlokalizowane, oraz łysienie telogenowe, czyli rozlane wypadanie, które pojawia się kilka miesięcy po wyzwalaczu. Często występują razem i to jeden z powodów, dla których potrzebna jest diagnoza.^[1][3]

Jeśli wypadanie zaczęło się nagle, przeczytaj nasz przewodnik o telogenowym wypadaniu włosów, który wyjaśnia, dlaczego włosy wypadają dwa, trzy miesiące po wyzwalaczu.

Jakie inne przyczyny sprawdzić po 45. roku życia?

Zanim zrzucisz wszystko na menopauzę, warto wykluczyć najczęstsze i łatwe do sprawdzenia przyczyny: tarczycę, niedobór żelaza, szybką utratę wagi, przewlekły stres i niektóre leki. To sytuacje częste właśnie w tym wieku.

• Tarczyca. Zarówno niedoczynność, jak i nadczynność mogą powodować rozlane wypadanie. Choroby tarczycy są częstsze u kobiet w średnim wieku, a część objawów (zmęczenie, wahania nastroju, przybieranie na wadze) łatwo pomylić z menopauzą.
• Niska ferrytyna. Metaanaliza z 2022 roku wykazała, że kobiety z niebliznowaciejącym wypadaniem włosów mają średnio niższą ferrytynę niż kobiety bez tego problemu.^[2] To związek, a nie dowód, że żelazo sprawia, że włosy odrastają, ale to dobry powód, by sprawdzić wynik.
• Diety i utrata wagi. Szybkie chudnięcie albo zbyt mało białka może kilka miesięcy później wywołać wypadanie telogenowe.
• Stres i sen. Żałoba, zmiana pracy, opieka nad starszymi rodzicami: średni wiek często kumuluje stresujące wydarzenia.
• Leki. Niektóre leki mogą wiązać się z wypadaniem. Nigdy nie odstawiaj leczenia sama: porozmawiaj z lekarzem, który je zlecił.

Jakie badania zrobić przy wypadaniu włosów w menopauzie?

Podstawowych badań jest niewiele i wszystkie robi się z krwi: morfologia, ferrytyna z CRP, TSH i ewentualnie witamina D. Hormony płciowe ocenia się głównie wtedy, gdy są objawy nadmiaru androgenów. O tym, co dodać, decyduje lekarz na podstawie Twojej historii.^[1][4]

Wskazówka: jeśli bierzesz suplementy z biotyną, odstaw je kilka dni przed pobraniem krwi albo uprzedź laboratorium. Biotyna w wysokich dawkach może zafałszować niektóre wyniki, w tym badania tarczycy.

Jeśli chcesz lepiej rozumieć liczby na wydruku, w naszym bezpłatnym, 20-stronicowym przewodniku o ferrytynie znajdziesz progi, pytania do lekarza i dzienniczek objawów.

Co pomaga na wypadanie włosów w menopauzie?

To, co pomaga, zależy od rozpoznania. Przy łysieniu androgenowym dermatolog może zaproponować minoksydyl miejscowo, a w niektórych przypadkach leki antyandrogenowe. Przy łysieniu telogenowym priorytetem jest znalezienie i wyrównanie przyczyny. W obu sytuacjach na ocenę efektu potrzeba miesięcy.^[1]

Według przeglądów dermatologicznych przy przerzedzeniu u kobiet wczesny start liczy się bardziej niż wybór „najmocniejszego” preparatu: leki działają głównie spowalniająco, słabiej odzyskują włosy utracone przed laty.^[1] Dlatego wizyta przy pierwszych objawach jest warta więcej niż wiele wcierek kupionych na chybił trafił.

Hormonalną terapię zastępczą ginekolog rozważa ze względu na objawy menopauzy, takie jak uderzenia gorąca czy kłopoty ze snem, a nie jako sposób na włosy. Jeśli ją rozważasz, możesz poprosić ginekologa i dermatologa, by się skonsultowali.

Czego się nie spodziewać

• Efektów po 2–3 tygodniach: cykl włosa jest powolny i każdą zmianę widać dopiero po kilku miesiącach.
• Że szampon „przeciw wypadaniu” zatrzyma hormonalne przerzedzenie: może poprawić wygląd i czystość skóry głowy, ale nie biologię mieszka.
• Że kilka suplementów naraz da lepszy efekt: bez niedoboru nie ma dowodów na korzyść.

Czy suplementy na wypadanie włosów w menopauzie mają sens?

Suplementy mają sens, gdy uzupełniają potwierdzony niedobór, na przykład żelaza lub witaminy D. Nie ma mocnych dowodów, że jakikolwiek suplement sprawia, że włosy odrastają u kobiety bez niedoborów. Najpierw badanie, potem wybór.

Jeśli ferrytyna wyjdzie niska, lekarz powie Ci, czy suplementować żelazo, w jakiej dawce i jak długo. Wtedy liczy się też tolerancja: w perimenopauzie wiele kobiet i tak zmaga się ze wzdęciami lub zaparciami, a żelazo, które drażni żołądek, często ląduje w szufladzie po kilku tygodniach. W artykule jakie żelazo wybrać porównujemy różne formy.

Żelazo przyczynia się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia oraz do prawidłowego wytwarzania czerwonych krwinek i hemoglobiny. O wypadaniu włosów można natomiast powiedzieć tylko tyle, że niska ferrytyna wiąże się z rozlanym wypadaniem u kobiet: dlatego pierwszym krokiem pozostaje badanie. Jeśli przyjmujesz leki, masz wysoką ferrytynę albo rozpoznaną hemochromatozę, nie bierz żelaza bez zalecenia lekarza.

Jak dbać o włosy i skórę głowy w menopauzie?

Wraz ze spadkiem estrogenów włosy często stają się bardziej suche i łamliwe, a skóra głowy wrażliwsza. Delikatna pielęgnacja nie zmienia cyklu mieszka, ale ogranicza łamanie się włosów i sprawia, że fryzura wygląda pełniej.

• Myj włosy tak często, jak Ci odpowiada: częstsze mycie nie powoduje większego wypadania, tylko zbiera włosy gotowe, by się oderwać.
• Używaj łagodnego szamponu, a odżywkę nakładaj tylko na długość.
• Susz włosy na średniej temperaturze i ogranicz prostownicę i lokówkę.
• Unikaj mocno ściągniętych kucyków i koków, które na dłuższą metę obciążają linię włosów.
• Krótsze lub cieniowane cięcie daje więcej optycznej objętości.
• Chroń przedziałek przed słońcem kapeluszem: przerzedzona skóra łatwiej się przypala.

Co jeść dla zdrowych włosów w menopauzie?

Włosy są zbudowane z keratyny, czyli białka. Podstawą jest odpowiednia ilość białka, żelaza, cynku i witamin. Po pięćdziesiątce apetyt i porcje często maleją, a razem z nimi białko: warto rozłożyć je na wszystkie posiłki.

Przykładowy dzień:

• Śniadanie: jogurt grecki z płatkami owsianymi, pestkami dyni i kiwi.
• Obiad: zupa z soczewicy z kroplą oliwy i surówka z kiszonej kapusty.
• Kolacja: ryba lub jajka z warzywami, albo porcja czerwonego mięsa raz lub dwa razy w tygodniu.

Witamina C zwiększa przyswajanie żelaza z roślin, a kawa i herbata pite do posiłku je zmniejszają. Pełną listę z wartościami w mg znajdziesz w naszym przewodniku po produktach bogatych w żelazo.

Kiedy iść do dermatologa?

Wizyta jest wskazana, gdy wypadanie nie poprawia się po kilku miesiącach albo pojawiają się nietypowe objawy. Dermatolog może obejrzeć skórę głowy w trichoskopii i odróżnić poszczególne postacie.

• gdy wypadanie jest nagłe i obfite albo trwa dłużej niż 3–6 miesięcy,
• gdy widzisz miejsca bez włosów, placki lub cofającą się linię włosów,
• gdy skóra głowy swędzi, piecze, czerwienieje lub się łuszczy,
• gdy pojawiają się też trądzik, włoski na twarzy lub bardzo nieregularne cykle,
• gdy masz bardzo obfite miesiączki, wyraźne zmęczenie lub zadyszkę (wtedy także do lekarza rodzinnego lub ginekologa),
• gdy przyjmujesz leki, masz wysoką ferrytynę albo rozpoznaną hemochromatozę: wtedy nie bierz żelaza bez zalecenia lekarza.

Najczęściej zadawane pytania

Źródła

1. Fabbrocini G. et al. Female pattern hair loss: A clinical, pathophysiologic, and therapeutic review. Int J Womens Dermatol. 2018;4(4):203–211. PubMed
2. Treister-Goltzman Y., Yarza S., Peleg R. Iron Deficiency and Nonscarring Alopecia in Women: Systematic Review and Meta-Analysis. Skin Appendage Disord. 2022;8(2):83–92. doi.org
3. Malkud S. Telogen effluvium: a review. J Clin Diagn Res. 2015;9(9):WE01–WE03. doi.org
4. Iolascon A. et al. Recommendations for diagnosis, treatment and prevention of iron deficiency and iron deficiency anaemia. HemaSphere (EHA). 2024;8(7):e108. doi.org
5. NICE. Heavy menstrual bleeding: assessment and management (NG88). 2018, z późniejszymi aktualizacjami. nice.org.uk