Przyczyny wypadania włosów u kobiet: rodzaje i badania

Odpływ pod prysznicem się zapycha, na poduszce zostają kosmyki, których wcześniej nie było, kucyk wydaje się cieńszy. Kiedy włosy wypadają bardziej niż zwykle, pierwsze pytanie brzmi zawsze tak samo: dlaczego akurat teraz?

Przyczyny wypadania włosów u kobiet są liczne, ale nie nieskończone. Niektóre są przejściowe i mijają same, inne wymagają opieki dermatologa. Tu porządkujemy je po kolei i pokazujemy, jak odróżnić jeden rodzaj wypadania od drugiego oraz jakie badania mają sens. Żelazo dostanie swoje miejsce, bo to częsty i łatwy do sprawdzenia czynnik. Ale nie powiemy Ci, że zawsze to ono jest winne.

Jeśli chcesz zacząć od praktyki, zapisz sobie od razu jedną rzecz: kiedy zauważyłaś, że włosów jest więcej. Ta data przyda się w dalszej części artykułu.

Ile włosów dziennie może wypadać?

Wypadanie około 50–100 włosów dziennie uważa się za normę. To naturalna wymiana: każdy włos rośnie kilka lat, potem przestaje i wypada, robiąc miejsce nowemu. W dni mycia widać ich więcej, bo odrywają się też te, które i tak były gotowe do wypadnięcia.^[1]

Sygnałem wartym uwagi nie jest dokładna liczba, tylko zmiana: kosmyki, których wcześniej nie widziałaś, cieńszy kucyk, szerszy przedziałek, skóra głowy prześwitująca w łazienkowym świetle. Jeśli szukasz praktycznego sposobu na ocenę, znajdziesz go w artykule ile włosów dziennie wypada.

Jakie są przyczyny wypadania włosów u kobiet?

Główne przyczyny to łysienie telogenowe, łysienie androgenowe, niedobory żywieniowe (na czele z żelazem), choroby tarczycy, zmiany hormonalne po porodzie i w menopauzie, zespół policystycznych jajników, niektóre leki, łysienie plackowate oraz łysienie z pociągania przy ciasnych fryzurach.^[1][2]

Łysienie telogenowe: wypadanie „z opóźnieniem”

To najczęstsza przyczyna nagłego, rozlanego wypadania. Wydarzenie, które mocno obciąża organizm, sprawia, że wiele włosów jednocześnie przechodzi w fazę spoczynku (telogen). Mniej więcej 2–3 miesiące później te włosy wypadają naraz.^[1] Dlatego przyczyny szuka się w przeszłości, a nie w bieżącym tygodniu.

Najczęstsze wyzwalacze: wysoka gorączka lub poważna infekcja, operacja, poród, silny stres emocjonalny, drastyczna dieta, odstawienie tabletek antykoncepcyjnych, niedobór żelaza. W postaci ostrej wypadanie zwykle mija w ciągu około 6 miesięcy; jeśli trwa dłużej, mówi się o postaci przewlekłej. Szczegóły znajdziesz w artykule o telogenowym wypadaniu włosów.

Łysienie androgenowe u kobiet

To powolne, postępujące przerzedzanie, związane z wrażliwością mieszków na androgeny i ze skłonnością rodzinną. Nie tracisz nagle garści włosów: włosy stają się cieńsze, zwłaszcza na szczycie głowy, a przedziałek się poszerza. Często bardziej widać je po menopauzie, ale może zacząć się już po 25.–30. roku życia.

Żelazo i niska ferrytyna

Według metaanalizy z 2022 roku dotyczącej niebliznowaciejącej utraty włosów niska ferrytyna wiąże się z rozlanym wypadaniem włosów u kobiet, choć nie wszystkie badania idą w tę samą stronę.^[3] Związek dotyczy zapasów żelaza, czyli ferrytyny, a nie morfologii: możesz mieć idealną hemoglobinę i prawie puste magazyny. Wyjaśniamy to dokładnie w artykule ferrytyna a wypadanie włosów.

Tarczyca

Zarówno niedoczynność, jak i nadczynność tarczycy mogą powodować rozlane wypadanie. Często towarzyszą im inne sygnały: zmęczenie, uczucie zimna lub gorąca, zmiany wagi, nieregularne miesiączki. TSH to proste badanie i należy do podstawowego zestawu.^[2]

Poród i menopauza

Po porodzie wiele kobiet traci sporo włosów między drugim a czwartym miesiącem: to łysienie telogenowe związane ze spadkiem hormonów ciążowych. W menopauzie spadek estrogenów może natomiast uwidocznić łysienie androgenowe. Piszemy o tym w artykułach o wypadaniu włosów po porodzie i o wypadaniu włosów w menopauzie.

Zespół policystycznych jajników (PCOS)

Nadmiar androgenów może dawać przerzedzenie podobne do łysienia androgenowego, często razem z trądzikiem, nadmiernym owłosieniem twarzy lub ciała i nieregularnymi cyklami.

Drastyczne diety i niedobory

Kilka tygodni z małą ilością kalorii i białka może wywołać łysienie telogenowe. Poza żelazem lekarz może ocenić witaminę D, witaminę B12, cynk i kwas foliowy, zwłaszcza gdy dieta jest bardzo restrykcyjna.^[2]

Leki

Niektóre leki mogą sprzyjać wypadaniu, na przykład część leków przeciwzakrzepowych, retinoidy, niektóre leki przeciwdepresyjne i przeciwpadaczkowe, a także chemioterapia. Nigdy nie odstawiaj leku sama: porozmawiaj z osobą, która go przepisała.

Łysienie plackowate i łysienie z pociągania

Łysienie plackowate to choroba autoimmunologiczna, która daje okrągłe, całkowicie gładkie ogniska bez włosów. Łysienie z pociągania (trakcyjne) wynika z kucyków, warkoczy lub doczepów noszonych latami i dotyczy głównie linii włosów nad czołem i na skroniach.

Jak rozpoznać, jaki rodzaj wypadania masz?

Żeby się zorientować, sprawdź trzy rzeczy: gdzie brakuje włosów (wszędzie, przy przedziałku czy placami), jak to się zaczęło (nagle czy powoli) i czy 2–3 miesiące wcześniej wydarzyło się coś, co mogło być wyzwalaczem. Tabela zbiera najważniejsze obrazy.

Obrazy często się nakładają: łysienie telogenowe po porodzie może „odsłonić” łysienie androgenowe, które już trwało. To jeden z powodów, dla których spojrzenie specjalisty robi różnicę.

Wskazówka: zrób dziś zdjęcie przedziałka i szczytu głowy, zawsze w tym samym świetle i przy tym samym uczesaniu, i powtarzaj je co miesiąc. Porównywalne zdjęcia są dużo bardziej wiarygodne niż pamięć, dla Ciebie i dla dermatologa.

Jakie badania zrobić przy wypadaniu włosów?

Najbardziej przydatne badania krwi przy wypadaniu włosów u kobiet to morfologia, ferrytyna, TSH, witamina D, witamina B12 i CRP. Jeśli masz nieregularne cykle, trądzik lub nadmierne owłosienie, lekarz może dodać badania hormonalne. Zestaw ustala lekarz na podstawie Twojej historii.^[2][4]

Co do ferrytyny, warto wiedzieć jedno: wiele laboratoriów uznaje za normę już 12–15 ng/ml, podczas gdy według European Hematology Association niedobór żelaza zaczyna się poniżej 30 ng/ml.^[4] Jeśli Twój wynik jest w tej szarej strefie, zapytaj lekarza, jak go interpretować.

Gdy ferrytyna wyjdzie niska, lekarz szuka przyczyny i ocenia, jak odbudować zapasy: dietą i często żelazem. Jeśli doradzi suplement, wybierz formę, którą dasz radę brać codziennie bez dolegliwości żołądkowych: regularność liczy się bardziej niż dawka. Porównanie form znajdziesz w artykule jakie żelazo wybrać.

Żelazo przyczynia się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia oraz do prawidłowego wytwarzania czerwonych krwinek i hemoglobiny. Jeśli jesteś w ciąży, karmisz piersią, przyjmujesz leki albo masz wysoką ferrytynę, porozmawiaj z lekarzem przed rozpoczęciem suplementacji.

Nagłe wypadanie włosów u kobiety: co to oznacza?

Nagłe, rozlane wypadanie włosów u kobiety to niemal zawsze łysienie telogenowe. Przyczyna zwykle sięga 2–3 miesięcy wstecz: grypa z gorączką, poród, okres silnego stresu, zabieg, drastyczna dieta albo niedobór żelaza.^[1]

Spróbuj takiego ćwiczenia: weź kalendarz i cofnij się o trzy miesiące od daty, którą zapisałaś na początku. Chorowałaś? Zmieniałaś tabletki? Szybko schudłaś? Często winowajca wychodzi na jaw właśnie tak. Jeśli jednak włosy wypadają placami, a skóra głowy swędzi, piecze lub jest zaczerwieniona, nie czekaj: potrzebny jest dermatolog.

Co robić, gdy wypadają włosy?

Pierwszym krokiem jest ustalenie przyczyny z lekarzem lub dermatologiem, zaczynając od podstawowych badań. W międzyczasie pomagają delikatne czesanie, dieta z odpowiednią ilością białka i żelaza oraz cierpliwość: zmiany na włosach widać po miesiącach, nie po tygodniach.

• jedz źródło białka do każdego posiłku (jajka, strączki, ryby, mięso, jogurt),
• kilka razy w tygodniu sięgaj po produkty bogate w żelazo, z witaminą C w tym samym posiłku,
• unikaj ciasnych kucyków, cienkich gumek i codziennego prostowania bardzo gorącą prostownicą,
• myj włosy tak często, jak lubisz: częste mycie nie nasila wypadania, tylko pokazuje włosy, które już się oderwały,
• bądź ostrożna wobec produktów obiecujących efekty w kilka dni.

Wszystkie progi ferrytyny i listę pytań do lekarza znajdziesz w naszym bezpłatnym, 20-stronicowym przewodniku.

Kiedy iść do dermatologa?

Wizytę u dermatologa warto umówić, gdy wypadanie trwa dłużej niż 3 miesiące, gdy widzisz przerzedzone miejsca lub placki, gdy skóra głowy swędzi, piecze lub jest zaczerwieniona albo gdy badania krwi są w normie, a włosów wciąż ubywa.

• nasilone wypadanie od ponad 3 miesięcy,
• łyse placki, nawet małe,
• przedziałek, który z czasem się poszerza,
• świąd, ból, łuszczenie lub błyszcząca skóra w miejscach bez włosów,
• wypadanie razem z nieregularnymi cyklami, trądzikiem lub nadmiernym owłosieniem,
• wypadanie razem z wyraźnym zmęczeniem, zadyszką lub zmianami wagi (wtedy także do lekarza rodzinnego),
• ciąża lub karmienie piersią, przed jakimkolwiek suplementem lub preparatem.

Dermatolog może wykonać trichoskopię, czyli badanie skóry głowy dermatoskopem, oraz test pociągania, który pokazuje, ile włosów łatwo się odrywa.

Najczęściej zadawane pytania

Źródła

1. Malkud S. Telogen effluvium: a review. J Clin Diagn Res. 2015;9(9):WE01–WE03. doi.org
2. Almohanna HM, Ahmed AA, Tsatalis JP, Tosti A. The role of vitamins and minerals in hair loss: a review. Dermatol Ther (Heidelb). 2019;9(1):51–70. doi.org
3. Treister-Goltzman Y, Yarza S, Peleg R. Iron deficiency and nonscarring alopecia in women: systematic review and meta-analysis. Skin Appendage Disord. 2022;8(2):83–92. doi.org
4. Iolascon A et al. Recommendations for diagnosis, treatment and prevention of iron deficiency and iron deficiency anaemia. HemaSphere. 2024;8(7):e108. doi.org