Telogenowe wypadanie włosów: przyczyny, ile trwa, co robić

Bierzesz prysznic, a w odpływie zostaje kosmyk. Przeczesujesz włosy dłonią i część zostaje między palcami. Nie zmieniałaś szamponu, nie masz placków, ale wypadanie wyraźnie się nasiliło. Gdy kobieta opisuje taką scenę dermatologowi, niemal zawsze słyszy jedno określenie: telogenowe wypadanie włosów, czyli łysienie telogenowe.

To jedna z najczęstszych przyczyn rozlanego wypadania włosów u kobiet i w większości przypadków jest przejściowa. Żeby je zrozumieć, trzeba zacząć od cyklu włosa, który tłumaczy też rzecz najbardziej zaskakującą: przyczyna niemal zawsze wydarzyła się kilka miesięcy wcześniej. Potem zobaczysz, ile to trwa, jak je rozpoznać i co konkretnie możesz zrobić w międzyczasie.

Czym jest telogenowe wypadanie włosów?

Telogenowe wypadanie włosów to rozlana utrata włosów, do której dochodzi, gdy nietypowo dużo mieszków przestaje rosnąć i jednocześnie przechodzi w fazę spoczynku (telogen). Po około trzech miesiącach te włosy wypadają naraz. Nie zostawia blizn, a mieszek pozostaje żywy.^[1][2]

Nazwa dokładnie opisuje mechanizm: telogen to faza cyklu, w której włos się odrywa. W literaturze spotkasz też angielski termin telogen effluvium. To nie choroba sama w sobie, tylko reakcja mieszka na coś, co wydarzyło się w poprzednich miesiącach.

Jak działa cykl wzrostu włosa?

Każdy włos przechodzi trzy fazy: wzrost (anagen), przejście (katagen) i spoczynek (telogen). Na zdrowej głowie zdecydowana większość włosów rośnie, a tylko niewielka część odpoczywa. Pod koniec telogenu włos wypada, a mieszek wytwarza nowy.^[1]

W łysieniu telogenowym proporcje się zmieniają: odsetek włosów w telogenie może wyraźnie przekroczyć zwykły poziom. Jeśli normalnie tracisz codziennie pewną ilość włosów, przez kilka tygodni tracisz ich znacznie więcej.

Jakie są przyczyny telogenowego wypadania włosów?

Każde wydarzenie, które „stresuje” organizm, może zepchnąć wiele mieszków w spoczynek. Najczęstsze przyczyny u kobiet to wysoka gorączka, poród, drastyczna dieta, silny stres emocjonalny, operacje, odstawienie tabletek antykoncepcyjnych, niska ferrytyna i problemy z tarczycą.^[1][3]

• Choroby z wysoką gorączką, w tym poważne infekcje wirusowe.
• Poród: wypadanie po porodzie to typowa postać łysienia telogenowego. Piszemy o tym w artykule o wypadaniu włosów po porodzie.
• Szybka utrata wagi lub diety bardzo ubogie w kalorie i białko.
• Silny stres emocjonalny: żałoba, rozstanie, utrata pracy.
• Operacje i znieczulenie ogólne.
• Odstawienie tabletek antykoncepcyjnych lub inne zmiany hormonalne.
• Niedobór żelaza: metaanaliza z 2022 roku wykazała, że kobiety z niebliznowaciejącym wypadaniem włosów mają średnio niższą ferrytynę niż kobiety bez tego problemu.^[4]
• Tarczyca, która pracuje za mocno albo za słabo.
• Niektóre leki: nigdy nie odstawiaj ich sama, porozmawiaj z lekarzem.

Dlaczego włosy wypadają 2–3 miesiące po przyczynie?

Bo włos nie wypada w chwili stresu, tylko pod koniec fazy spoczynku, która trwa około trzech miesięcy. Wyzwalacz „zatrzymuje” wzrost, a widoczne wypadanie przychodzi dopiero, gdy telogen się kończy. Dlatego przyczyny szuka się w 2–4 miesiącach wstecz.^[2]

Przykład z życia: w styczniu przez cztery dni miałaś grypę z gorączką 39 °C. Od tygodni czujesz się dobrze i nie wracasz do tego myślami. Pod koniec marca albo w kwietniu szczotka zaczyna się zapełniać. Łatwo zrzucić to na nowy szampon albo wiosnę, a prawdziwe powiązanie prowadzi do styczniowej gorączki.

Wskazówka: weź kalendarz i zapisz, co działo się w czterech miesiącach przed początkiem wypadania: choroby, podróże, diety, nowe leki, zmiana tabletek, okresy silnego stresu, obfitsze miesiączki. Zabierz go na wizytę: to dla dermatologa najcenniejsza informacja.

Jak rozpoznać łysienie telogenowe?

Łysienie telogenowe wygląda jak nagłe, rozlane wypadanie na całej głowie, bez placków, bez zaczerwienienia i bez swędzenia. Wypadnięte włosy często mają na końcu małą białą cebulkę, typową dla włosa w telogenie. Rozpoznanie stawia dermatolog.^[1]

Inne częste oznaki:

• kucyk jest cieńszy, ale przedziałek nie poszerza się wyraźnie,
• na skroniach włosy mogą wyglądać na rzadsze,
• po kilku miesiącach przy linii włosów pojawiają się krótkie, proste włoski: to odrost.

Czym jest test pociągania (pull test)?

Test pociągania to proste badanie, które dermatolog wykonuje w gabinecie. Chwyta palcami pasmo około 50–60 włosów przy nasadzie i delikatnie ciągnie w stronę końców. Jeśli odrywa się więcej niż kilka włosów (zwykle za dodatni uznaje się wynik powyżej 6), wypadanie jest aktywne. Wynik ocenia się razem z całą wizytą i nie warto powtarzać go codziennie w domu: obsesyjne ciągnięcie za włosy tylko zwiększa niepokój.

Jak odróżnić je od innych rodzajów wypadania?

Postacie mogą się nakładać: łysienie telogenowe potrafi „odsłonić” przerzedzenie, które już się zaczęło. Jeśli wypadanie pojawiło się około pięćdziesiątki, przeczytaj też nasz artykuł o wypadaniu włosów w menopauzie.

Ile trwa telogenowe wypadanie włosów?

Postać ostra trwa zwykle kilka miesięcy: wypadanie osiąga szczyt, a potem słabnie, i wiele kobiet odzyskuje gęstość włosów w ciągu 6–9 miesięcy, jeśli przyczyna została usunięta. Gdy wypadanie trwa dłużej niż 6 miesięcy, mówi się o przewlekłym łysieniu telogenowym.^[1][3]

Postać przewlekła jest częstsza u kobiet między 30. a 60. rokiem życia i może przebiegać falami. Wtedy tym bardziej warto szukać przyczyn, które się utrzymują, jak niska ferrytyna, tarczyca wymagająca wyrównania albo zbyt skromne jedzenie.

Kiedy odrastają włosy po łysieniu telogenowym?

Pierwsze nowe włosy często pojawiają się już wtedy, gdy wypadanie zwalnia, zwykle 3–6 miesięcy od początku. Rozpoznasz je jako krótkie, proste włoski, najlepiej widoczne przy linii włosów i w przedziałku. Ponieważ rosną około 1 cm na miesiąc, potrzeba roku lub dłużej, by sięgnęły długości reszty.^[3]

Te „baby hair” to dobra wiadomość: pokazują, że mieszki działają. Jeśli masz włosy do ramion, to normalne, że końce jeszcze przez wiele miesięcy wydają się cieńsze, nawet gdy przy nasadzie gęstość już wróciła.

Co robić przy telogenowym wypadaniu włosów?

Nie ma produktu, który zatrzyma łysienie telogenowe w kilka dni. Pomaga usunięcie przyczyny, uzupełnienie potwierdzonych niedoborów i danie mieszkom czasu. W praktyce, w tej kolejności:

1. Odtwórz historię z kalendarzem czterech poprzednich miesięcy.
2. Zrób badania, które lekarz uzna za potrzebne: zwykle morfologia, ferrytyna z CRP, TSH, czasem witamina D i cynk.
3. Wyrównaj to, co wyjdzie. Ferrytyna poniżej 30 ng/ml to według EHA niedobór żelaza, nawet przy prawidłowej hemoglobinie.^[5] Dawkę i czas przyjmowania żelaza ustala lekarz.
4. Jedz wystarczająco, z białkiem w każdym posiłku. Po drastycznej diecie organizm potrzebuje energii, a nie kolejnych ograniczeń.
5. Traktuj włosy delikatnie: bez ściągniętych fryzur, suszarka na średniej temperaturze.
6. Czekaj i mierz: zdjęcie przedziałka co 4 tygodnie, w tym samym świetle, mówi więcej niż codzienne liczenie włosów.

Jeśli badania pokażą niedobór żelaza, liczy się też forma, którą wybierzesz z lekarzem: klasyczne sole żelaza często podrażniają żołądek i wiele osób je odstawia. Piszemy o tym w artykułach jakie żelazo wybrać i jak podnieść ferrytynę.

Pamiętaj, że żelazo przyczynia się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i do prawidłowego wytwarzania czerwonych krwinek, ale żaden suplement nie może obiecać, że włosy odrosną. Wypadanie typu telogenowego może się poprawić w kolejnych miesiącach, gdy przyczyna zostanie wyrównana: taki jest mechanizm, a nie sam suplement.

Kiedy iść do dermatologa?

• gdy wypadanie trwa ponad 3–6 miesięcy bez oznak poprawy,
• gdy widzisz placki, wyraźnie odgraniczone przerzedzone miejsca lub cofającą się linię włosów,
• gdy skóra głowy swędzi, piecze, czerwienieje lub się łuszczy,
• gdy masz też wyraźne zmęczenie, zadyszkę, bardzo obfite miesiączki lub objawy ze strony tarczycy (wtedy także do lekarza rodzinnego),
• gdy jesteś w ciąży lub karmisz, przyjmujesz leki albo masz wysoką ferrytynę lub hemochromatozę: nie zaczynaj żelaza bez zalecenia lekarza.

Żeby przyjść na wizytę przygotowana, w naszym bezpłatnym, 20-stronicowym przewodniku znajdziesz pytania do lekarza i dzienniczek objawów do wypełnienia.

Najczęściej zadawane pytania

Źródła

1. Malkud S. Telogen effluvium: a review. J Clin Diagn Res. 2015;9(9):WE01–WE03. doi.org
2. Headington JT. Telogen effluvium. New concepts and review. Arch Dermatol. 1993;129(3):356–363. PubMed
3. American Academy of Dermatology. Do you have hair loss or hair shedding? aad.org
4. Treister-Goltzman Y., Yarza S., Peleg R. Iron Deficiency and Nonscarring Alopecia in Women: Systematic Review and Meta-Analysis. Skin Appendage Disord. 2022;8(2):83–92. doi.org
5. Iolascon A. et al. Recommendations for diagnosis, treatment and prevention of iron deficiency and iron deficiency anaemia. HemaSphere (EHA). 2024;8(7):e108. doi.org